شماره تماس: 021-66903810-11

داکت اسپلیت چیست و طرز کار با داکت اسپلیت

سیستم های داکت اسپلیت یا اسپلیت کانالی در واقع نوعی از کولرهای گازی بوده و دارای دو یونیت داخلی و خارجی هستند. با این تفاوت که یونیت داخلی آن ها به جای روی دیوار، در سقف (یا قسمت های دیگر ساختمان) به صورت پنهان قرار گرفته و هوای خارج شده از اسپلیت توسط کانال به بخش های مختلف ساختمان منتقل می شود. بدین ترتیب در داخل ساختمان تنها دریچه های هوا قابل مشاهده هستند.

سیستم داکت اسپلیت علاوه بر سرمایش قابلیت گرمایش نیز دارد و لذا در ماه های سرد و گرم سال مورد استفاده قرار می گیرد.

داکت اسپلیت چیست

سرمایش در داکت اسپلیت

ایجاد سرمایش در داکت اسپلیت با استفاده از سیکل تبرید تراکمی انجام می گیرد. بنابراین مانند سایر سیستم های تبرید تراکمی دارای چهار بخش اصلی است که عبارتند از: کمپرسور، کندانسور، شیر انبساط و اواپراتور. کمپرسور و کندانسور در یونیت خارجی و شیر انبساط و اواپراتور در یونیت داخلی داکت اسپلیت قرار می گیرند. یونیت داخلی که هواساز نیز نامیده می شود علاوه بر شیر انبساط و اواپراتور، اجزاء دیگری چون پروانه، موتور، فیلتر هوا و سینی آبریز نیز دارد. یونیت خارجی نیز دارای اجزاء جانبی مانند فن و موتور است.

اصول عملکرد سیکل تبرید تراکمی یک داکت اسپلیت بدین صورت است که مبرد سرد درون کویل اواپراتور جریان پیدا کرده و هوای داخل ساختمان که توسط فنِ یونیت داخلی به حرکت در می آید از روی کویل عبور می کند. با این کار، مبرد سرد حرارت را از هوا دریافت کرده، هوا را خنک می کند و خود از حالت مایع به گاز تبدیل می شود. سپس مبرد گازی وارد کمپرسور شده و فشار و دمای آن افزایش می یابد. در مرحله بعد، مبرد گازی داغ و پر فشار خروجی از کمپرسور وارد کندانسور شده و در آن جا حرارت خود را از دست می دهد و به مایع تبدیل می شود.

کندانسور در بیرون ساختمان قرار می گیرد و مشابه اواپراتور دارای یک کویل و فن است که گرما را از مبرد به هوای بیرون منتقل می کند. در آخر، مبرد از شیر انبساط عبور کرده و طی یک فرآیند خفگی فشار و دمای آن کاهش می یابد. سپس مبرد سرد خروجی از شیر فشار شکن که به صورت مخلوط مایع و گاز اشباع است مجدداً وارد اواپراتور شده و چرخه یا سیکل تبرید تکرار می گردد.

 

گرمایش در داکت اسپلیت

سیستم های داکت اسپلیت به دو روش امکان گرمایش نیز دارند:

  • پمپ حرارتی: در این روش جریان مبرد در سیستم معکوس می شود به طوری که اواپراتور به عنوان کندانسور، و کندانسور به عنوان اواپراتور عمل می کند. بدین ترتیب، حرارت از هوای بیرون دریافت شده و به هوای داخلی ساختمان منتقل می شود.
  • کویل آب گرم: در برخی از سیستم های داکت اسپلیت یک کویل اضافی برای آب گرم در یونیت داخلی تعبیه می شود. این کویل از طریق لوله کشی به پکیج یا موتورخانه ساختمان متصل شده و در فصل سرد سال که نیاز به گرمایش وجود دارد آب گرم در آن جریان پیدا می کند. در این حالت، کمپرسور و کندانسور داکت اسپلیت خاموش می مانند و تنها فن های یونیت داخلی فعال خواهند بود.

در ایران با توجه به دسترسی به سوخت گاز و قیمت پایین آن، استفاده از روش کویل آب گرم به صرفه تر از پمپ حرارتی است و در بیشتر موارد از این روش استفاده می شود. البته باید هنگام خرید داکت اسپلیت دقت شود که دستگاه دارای کویل آب گرم باشد.

 

نحوه نصب داکت اسپلیت

یونیت خارجی داکت اسپلیت خارج از ساختمان و در هوای آزاد نصب می شود و یونیت داخلی به صورت توکار یا پنهان در داخل ساختمان (معمولاً سقف) قرار می گیرد. دو لوله یونیت های داخلی و خارجی را به هم متصل می کند تا مبرد بین آن ها جریان پیدا کند. این لوله ها از جنس مس هستند و برای جلوگیری از هدر رفت انرژی عایق کاری می شوند.

از طرف دیگر برای انتقال هوا از یونیت داخلی به قسمت های مختلف ساختمان باید کانال کشی انجام شود و طراحی صحیح شبکه کانال ها در عملکرد سیستم تهویه مطبوع مؤثر هستند. البته سیستم داکت اسپلیت نسبت به کولرهای آبی نیاز به کانال های کوچکتری دارد و فضای کمتری را اشغال می کند. همچنین برای کویل آب گرم نیز باید دو لوله رفت و برگشت آب بین یونیت داخلی و پکیج (یا موتورخانه) در نظر گرفته شود.

نحوه نصب داکت اسپلیت

برای کنترل داکت اسپلیت از ریموت کنترل های دیواری و سیار استفاده می شود. ریموت کنترل دیواری بر روی یکی از دیوارهای ساختمان نصب شده و با سیم به یونیت داخلی متصل می شود. ریموت کنترل دیواری که گاهی ترومستات دیواری نیز نامیده می شود امکان تنظیم دما، دور فن، تایمر، حالت عملکرد سیستم و برخی دیگر از پارامترهای سیستم داکت اسپلیت (بسته به مدل دستگاه) را فراهم می کند. ریموت کنترل سیار نیز دارای عملکرد مشابهی است، با این تفاوت که قابل حمل بوده و به صورت بی سیم فرمان را منتقل می کند.

split 3

 

نگهداری و تمیزکاری

سیستم های تهویه مطبوع برای داشتن بازده مناسب و طول عمر زیاد نیاز به نگهداری و تمیزکاری مرتب دارند. علاوه بر این، عدم رسیدگی به سیستم تهویه می تواند موجب ایجاد خطر برای سلامت ساکنین ساختمان نیز شود، چرا که می تواند به پخش میکروب ها و بیماری در ساختمان کمک کند.

یک سیستم داکت اسپلیت بهتر است سالی یک بار توسط یک کارشناس بررسی شود تا مشخص شود آیا با بازده مناسبی کار می کند یا خیر و در صورت نیاز به تعمیر، اقدامات لازم قبل از تبدیل شدن عیوب کوچک به مشکلات بزرگ انجام گیرد.

همچنین فیلترهای هوا باید مرتباً تمیز شده و حداقل دو بار در سال تعویض شوند تا سیستم عملکرد مناسبی در جذب ذرات گرد وغبار از هوا داشته باشد. لازم به ذکر است که در یک فیلتر کثیف بسیاری از روزنه های عبور هوا مسدود هستند و به همین دلیل کثیفی فیلترهای هوا می تواند میزان هوادهی اسپلیت را نیز کاهش دهد.

علاوه بر فیلترهای هوا، کویل های اواپراتور و کندانسور نیز باید به طور منظم تمیز شوند تا سیستم با بازده مناسبی به عملکرد خود ادامه دهد. کثیف بودن کویل های اواپراتور و کندانسور فرآیند انتقال حرارت در این تجهیزات را مختل می کند.

 

مزایا و معایب داکت اسپلیت

مهم ترین مزایای استفاده از داکت اسپلیت عبارتند از:

  • پنهان بودن یونیت داخلی: این مورد هم از نظر زیبایی ساختمان، هم از نظر عدم اشغال فضای در دسترس ساکنین اهمیت دارد.
  • امکان طراحی سیستم تهویه به صورتی که هوای تازه مورد نیاز را تأمین کند
  • صدای کم: با توجه به این که یونیت داخلی داکت اسپلیت به صورت توکار (معمولاً بالای سقف کاذب) نصب می شود صدای کمی از آن به گوش افراد داخل ساختمان می رسد.
  • امکان استفاده برای سرمایش و گرمایش: در صورت استفاده از داکت اسپلیت نیازی به نصب تجهیزات گرمایشی جداگانه (مانند فن کویل، رادیاتور و …) و صرف هزینه و اشغال فضای داخلی ساختمان برای آن ها وجود ندارد.
  • توزیع یکنواخت هوای سرد یا گرم در قسمت های مختلف ساختمان
  • امکان تغییر توزیع هوا با تغییر حالت دریچه ها، در صورتی که دریچه ها قابلیت تغییر وضعیت و باز و بسته شدن را داشته باشند.

داکت اسپلیت مانند هر سیستم دیگری در کنار برخی مزیا، معایب و محدودیت هایی نیز دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از:

  • هزینه اولیه بسیار بیشتر نسبت به کولر گازی
  • مصرف انرژی بیشتر نسبت به کولر گازی: به طور کلی سیستم های داکت اسپلیت نسبت به کولر گازی مصرف انرژی بیشتری دارند. در یک سیستم داکت اسپلیت معمولی امکان خنک کردن تنها یک اتاق از ساختمان وجود ندارد و در صورت نیاز، باید هوای کل ساختمان خنک شود که این به معنی مصرف بیش از حد نیاز انرژی است.
  • طراحی و نصب پچیده تر و پر هزینه تر نسبت به سیستم های دیگر: با توجه به لزوم کانال کشی و نصب دریچه هوا در قسمت های مختلف ساختمان، طراحی و نصب سیستم داکت اسپلیت پیچیده تر و پر هزینه تر از سیستم های دیگر مانند کولر گازی یا فن کویل است. این مورد در بازسازی ساختمان های قدیمی یا در ساختمان هایی که بدون کانال کشی ساخته شده اند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
  • فضای زیاد مورد نیاز برای کانال کشی
  • عدم وجود استقلال در کنترل دمای بخش های مختلف ساختمان: این مشکل را می توان با افزودن قابلیت قسمت بندی ساختمان (Zoning) که با استفاده از سیستم VAV (Variable Air Volume) و دمپرهای اتوماتیک هوا اجرا می شود رفع کرد، ولی این کار نیاز به طراحی پیچیده تر و صرف هزینه بیشتر دارد. به همین دلیل، در بیشتر موارد سیستم داکت اسپلیت به صورت ساده به کار برده می شود. در نتیجه معمولاً این سیستم برای ساختمان هایی که دارای چند بخش مختلف با دمای مورد نیاز متفاوت هستند پیشنهاد نمی شود.

 

مقایسه داکت اسپلیت و کولر گازی

گرچه داکت اسپلیت و کولر گازی از نظر اصول عملکرد شبیه به یکدیگر بوده و هر دو گزینه های مناسبی برای سرمایش ساختمان ها خصوصاً در مناطق مرطوب هستند، نحوه نصب آن ها بسیار متفاوت است. برای استفاده از سیستم داکت اسپلیت باید در سرتاسر ساختمان کانال کشی انجام شده و در هر قسمت از ساختمان دریچه های هوا نصب شوند.

بنابراین برای استفاده از داکت اسپلیت بهتر است ساختمان از ابتدا متناسب با اقتضائات کانال کشی سیستم تهویه مطبوع طراحی شود. برای ساختمان هایی که کانال کشی در طراحی آن ها لحاظ نشده است معمولاً کولر گازی گزینه بهتری خواهد بود، چرا که نصب آسان تری دارد و تنها تغییری که باید در ساختمان اعمال شود ایجاد سوراخ های کوچکی به منظور عبور لوله های مبرد است.

اگر مجموع هزینه تجهیزات و نصب در نظر گرفته شود، سیستم داکت اسپلیت هزینه اولیه بیشتری نسبت به کولر گازی دارد، خصوصاً در ساختمان های کوچک. هر چه ساختمان بزرگتر باشد هزینه نصب سیستم داکت اسپلیت نسبت به کولر گازی کمتر می شود، به طوری که برای ساختمان های بزرگ هزینه سیستم داکت اسپلیت و کانال کشی مربوط به آن نسبت به هزینه نصب تعداد زیادی کولر گازی (یک کولر برای هر قسمت ساختمان) کمتر خواهد بود.

یکی دیگر از تفاوت های سیستم داکت اسپلیت و کولر گازی آن است که کولر گازی تنها هوای داخل ساختمان را خنک کرده و نمی تواند نقشی در تهویه (تعویض هوای ساختمان) داشته باشد. ولی سیستم تهویه مطبوع مبتنی بر داکت اسپلیت می تواند به نحوی طراحی شود که هوا را از بیرون و داخل ساختمان دریافت کرده و مخلوطی از هوای تازه و هوای داخل را پس از رسیدن به دمای مناسب به بخش های مختلف ساختمان ارسال کند.

دیگر موارد تفاوت سیستم سرمایشی مبتنی بر داکت اسپلیت نسبت به کولر گازی میزان سر و صدای کمتر، مصرف برق بیشتر و عدم امکان کنترل جداگانه دما در قسمت های مختلف ساختمان است که در بخش قبل توضیح داده شد. همچنین توصیه میشود تا مقاله سیستم VRF چیست،‌ تفاوت vrf و داکت اسپلیت را مطالعه کنید.

 

طرز کار با داکت اسپلیت

کاربر برای کار با داکت اسپلیت باید از ریموت کنترل دیواری یا بی سیم استفاده کند. این ریموت کنترل ها دارای یک نمایشگر، سنسور دما و بسته به مدل دستگاه چند دکمه هستند. کاربر با استفاده از نمایشگر و دکمه های ریموت کنترل می تواند داکت اسپلیت را خاموش یا روشن کرده و پارامترهایی مانند دما، دور فن، تایمر، حالت عملکرد سیستم (گرمایش / سرمایش، خودکار / دستی و …) و برخی دیگر از پارامترهای سیستم داکت اسپلیت را کنترل کند.

split 4

پس از این که کاربر دما و سایر پارامترها را تنظیم نمود، داکت اسپلیت مطابق شرایط تعیین شده شروع به فعالیت می کند تا زمانی که دمای هوای داخل ساختمان به مقدار تنظیم شده برسد. برای مثال اگر در فصل گرم سال دما بر روی C 18 تنظیم شود، داکت اسپلیت شروع به خنک کردن هوا و ارسال هوای خنک به ساختمان می کند. پس از آن که دمای هوای اندازه گیری شده توسط سنسور دمای ریموت کنترل به C 18 رسید، سیستم کنترل داکت اسپلیت فعالیت آن را به طور خودکار به نحوی تنظیم می کند که دمای هوای داخل در محدوده تعیین شده حفظ شود.

 

جمع بندی

داکت اسپلیت ها یا اسپلیت های کانالی نوعی از سیستم های تهویه مطبوع هستند که عملکردی مشابه کولرهای گازی دارند با این تفاوت که به صورت توکار و پنهان نصب می شوند و هوا را از طریق کانال هایی به قسمت های مختلف ساختمان ارسال می کنند. یک داکت اسپلیت دارای دو یونیت داخلی و خارجی است.

یونیت داخلی که اواپراتور در آن قرار می گیرد داخل ساختمان نصب شده و یونیت خارجی که کندانسور و کمپرسور در آن قرار دارند بیرون از ساختمان نصب می شود. یکی از ویژگی های مهم این سیستم ها آن است علاوه بر سرمایش قابلیت گرمایش را نیز دارند و در تمام فصول سال می توان از آن ها برای تأمین دمای آسایش ساکنین استفاده کرد.

5/5 - (1 امتیاز)

ارسال دیدگاه